ANA SAYFA - DEÜ Kafkasya & Orta Asya Arkeoloji Araştırmaları Merkezi


Önder Şireet, Zaamar

 

Kafkasya & Orta Asya Arkeoloji Araştırmaları Merkezi (KAM), 1998 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi bünyesinde Avrasya Türk Arkeolojisi alanında bilimsel araştırmalar yapmak üzere kurulmuş akademik araştırma kurumudur. 2001 - 2015 arasında, aşağıda dökümü bulunan ‘Orta Asya’da Türk Kültürünün
Arkeolojik Kaynakları (OTAK)’ Projesi çalışmaları KAM’ın kurumsal desteği ve motivasyonu sayesinde gerçekleştirilmiştir,

1) Güney Sibirya, Moğolistan, Kazakistan, Doğu Türkistan bölgesinde, Çin Merkezî Ovalarında on mevsim arkeolojik arazi çalışmaları yapılmıştır.

2) Biri Sayan - Altay Bölgesinde, diğer dokuzu Merkezi Moğolistan’da iki alanda toplam on arkeolojik kazı gerçekleştirilmiştir.

3) Sayan Altay, Doğu Kazakistan, Doğu Türkistan’ın ve Çin Merkezî Ovaların küçük bölgelerinde ve Moğolistan’ın hemen tamamına yakın bir bölümünde arkeolojik yüzey araştırmaları yapılmıştır.

4) Altay Dağları bölgesindeki yüzey araştırmalarında eski Türklere ait 5.000‘den fazla kaya resmi, sayısız kutsal alan, kurgan, taş heykel (balbal)  keşfedilmiştir. Yüksek tarihsel, arkeolojik değere sahip olan ve ilk kez KAM çalışanlarınca çok küçük bir bölümü yayınlanan, 2016 içinde çıkacak olan her iki kitapta toplanan kaya resimlerinin mikalent kopyaları KAM’da arşiv odasında korunmaktadır.

5) OTAK Projesinin uzun vadeli amaçlarından biri olarak, ilki 2007’de yapılan ICEA (International Congress of Eurasian Archaeology) toplantılarının 5.’si gerçekleştirilmiştir, 6.toplantının yer, zaman ve temaları belirlenmiştir. Avrasya Göçebe Kültürler kavramı içinde Türk arkeolojik birikimi üzerinde son 25 yıl içinde yapılmış araştırmaların pek çoğundan, Türkiye ancak bu toplantılar sayesinde haberdar olmuştur. Rusya Federasyonu ülkeleri, Moğolistan, Çin Halk Cumhuriyeti ve diğer Orta Asya ülkelerini temsil eden Bilimler Akademilerine bağlı arkeoloji enstitüleri ile KAM arasında akademik işbirliği protokolleri hazırlanmıştır, bu kapsamda ortak bilimsel toplantılar ve arazi çalışmaları hayata geçirilmiştir.

6) On sezonluk arazi çalışmaları boyunca yapılan araştırma sonuçları ışığında; Türklerin Avrasya’daki arkeolojik kültür tarihlerinin kronolojik gelişimi ve evreleri hakkında somut bilgiler elde edilmiştir. 

7) Kaya resimleri izlenerek, Türklerin Altay Dağları bölgesindeki arkeolojik stil gelişimleri otuz iki maddelik manifesto niteliğindeki keşiflerle bilim dünyasına duyurulmuş, bu noktadan hareketle Türklerin ana yurtlarının Altay’ın da dahil olduğu Lena - Yenisey havzası olduğu, arkeolojik tarihlerinin ise somut kültür belgelerine göre MÖ 7. Bin, hipotetik temelde MÖ yaklaşık 18. Bin yıllara uzandığına dair kuram geliştirilmiştir: Bu kuram (Türk - Altay Kuramı) efsaneden, masaldan, ideolojik ön yargıdan uzak, tamamı arazide ilk kez tarafımızdan keşfedilmiş veya birinci elden analiz edilen somut arkeolojik kültür belgelerinin ışığında geliştirilmiştir.

8) On beş yıllık çalışmalarımız sonucunda, sayıları yüz binleri aşan kaya resimleriyle, kutsal alanlarıyla, taş heykelleriyle ve
özellikle de yazıtlarıyla, Altay Dağları bölgesinde Türk Dili konuşan halklara ait arkeolojik birikimin varlığına işaret edilmiştir. Bu muazzam birikimin tıpkı Hitit, Helen, Roma Arkeolojisi gibi işlenmeye hazır, biz Türk arkeologları beklediği ilan edilmiştir. Araştırmalarımız boyunca ilk kez KAM çalışanlarınca
önerilen ‘Avrasya Türk Arkeolojisi’ kavramı Avrasyalı meslektaşlarımızca benimsenmiştir. Görünen o ki yakın gelecekte Türkçe yayınlara daha yoğun biçimde yansıtılacak araştırma sonuçları Türk akademisyenleri de bu konuda tamamen ikna edecektir.


© K.A.M 2016